Diyabetik Ayak ve Yara Bakımı

Toplumumuzda yayın olarak görülen diyabet diğer adıyla şeker hastalığı, pankreasın yeterli miktarda insülin hormonu üretmemesi ya da bu hormonu gerektiği şekilde kullanamaması nedeniyle ortaya çıkan kronik bir rahatsızlıktır. Diyabet vücudun birçok bölgesini olumsuz etkileyerek, farklı rahatsızlıklara yol açabilmektedir. Bunlardan biri de diyabetik ayak adı verilen, yara gelişimidir.

Diyabetik ayak, her beş şeker hastasından birinde en az bir kez görülen bir durumdur. Ancak etkin şekilde tedavi edilmediği takdirde uzuv kaybına kadar gidebilen ciddi bir rahatsızlıktır.

Diyabetik ayak nedir? Nasıl tedavi edilir?

Diyabetik ayak, uzun seyirli şeker hastalığında ortaya çıkabilen, ayaklarda geçmeyen kronikleşmiş yaralar açılması durumudur. Kontrolsüz kan şekeri, diyete uyulmaması, sinir hasarı, damar tıkanıklığı, ayak hijyeninin yeterince sağlanmaması gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak gelişebilir.

Diyabet hastalığı zamanla kılcal damarları etkiler. Kimi zaman sinirlerde kimi zaman da damarlarda enflamasyona (iltihap) neden olur. Bu enflamasyonlar da ayaklarda yara gelişimine yol açar.

Diyabetik ayak yaraları üç ana grupta değerlendirilmektedir. Bunlar; basıya bağlı gelişen ayak yaraları, travma kaynaklı ayak yaraları ve damar hastalığına bağlı ortaya çıkan ayak yaralarıdır.

Diyabetik ayak hastalığı ciddiye alınması gereken bir rahatsızlıktır. Doğru zamanda ve doğru şekilde tedavi edilmeyen diyabetik ayak yaraları sonucu kangren meydana gelebilir ve bu durumda da enfeksiyonun yayılmasını engellemek adına parmak, ayak veya bacak ampütasyonu gerekebilmektedir.

Hastalığın bu noktaya gelmemesi için diyabetik ayak yaralarının zamanında iyileştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Tedavide ilk olarak bölge ölü dokulardan arındırılmalıdır. Bunun için özel olarak geliştirilmiş hekim kontrolünde kullanılan ürünler bulunmaktadır. Bir sonraki adımda ise belli pansumanlarla, yara bakım ilaçları ile ölü dokulardan temizlenen bölgede yeniden sağlıklı hücre gelişimi sağlanmalıdır.

Diyabetik ayak tedavisinde düzenli takip ile yaranın seyri hekim tarafından değerlendirilir. İlaç ve bakımla iyileşme kaydedilmeyen yaralarda vücudun farklı bölgesinden doku taşınabilir. Bazı vakalarda kök hücre tedavisi de olumlu sonuç verebilmektedir.

Yara bakımı nasıl uygulanır?

Diyabetik ayak yaraları hekimlerin önerdiği şekilde uzman sağlık personeli tarafından gerçekleştirilmelidir. Ancak diyabet hastaları ve yakınlarının da doğru yara bakımını bilmeleri tedavinin doğru şekilde sürdürülebilmesi bakımından önemlidir.

Diyabetik ayak bakımında öncelikle bilinmesi gereken nokta; yaranın üzerine kulaktan dolma bilgilerle satın alınan merhem veya ilaçların sürülmemesidir. Çünkü bilinçsizce yapılan bakım, faydadan çok zarara neden olabilir.

• Yara bakımında ilk ve en önemli adımlardan biri temizliktir. Diyabetik ayak yaraları düzenli olarak temizlenmeli, ölü dokular atılmalı ve bölgede mikrop gelişimi engellenmelidir. Yaradaki akıntıların alınması, bölgenin nemlendirilmesi gerekir. Yara temizliği işleminde genellikle steril su ile birlikte serum fizyolojik adı verilen bir madde kullanılmaktadır.
• Yara temizliğinin ardından bölgeyi dış etkilere karşı korumak için gazlı bezle üstünü kapatmak gerekmektedir. Bölge kapatılırken özellikle dikkat edilmesi gereken unsurlar; sıcak ve nemli bir ortam oluşturulmaması, sargının akıntıyı emmesi, cilde direkt olarak yapışmamasıdır. Yarada akıntı arttığı takdirde pansuman malzemesi değiştirilmelidir.

Yaranın enfeksiyon kapma riski en kritik konuların başında gelmektedir. Çünkü hastalığın seyrini kötüleştirebilir ve telafisi olmayan durumlara yol açabilir. Açık yaralar mikropların en kolay bulaştığı ortamdır. Bu bakımdan pansuman sırasında çok dikkatli olunmalı, pansumanın her aşamasında hijyene özen gösterilmelidir.

Yara bakımında kullanılan çok sayıda özel ürün bulunmaktadır. Ancak her yara için aynı ürün uygun olmayabilir. Merhemden sıvıya, ağrı kesicilerden temizleyicilere kadar çok sayıda ürün arasından hangilerinin kullanılması gerektiği de yine hekimin kararı ile olmalıdır.